Κυριακή, 30 Μαρτίου 2014

Χριστιανισμός: ο Ένας, οι Πολλοί




Ο πιο συχνά αναφερόμενος ψευδο-Ιησούς ήταν ο Απολλώνιος Τυανέας. Ο Απολλώνιος, του οποίου η καλώς τεκμηριωμένη ζωή αντικατόπτριζε εκείνη του Ιησού, γεννήθηκε τον πρώτο αιώνα ΚΕ από επιφανείς γονείς στην ρωμαϊκή πόλη των Τυάνων, στην σημερινή Τουρκία. Μορφώθηκε στην Ταρσό, μια πόλη που συνδέεται με τον Παύλο. Σύμβουλος του Βεσπασιανού και του Μάρκου Αυρηλίου, ο Απολλώνιος ήταν φημισμένος ως μάγος και θεραπευτής· ο θρύλος λέει ότι ανέστησε εκ νεκρών την κόρη ενός Ρωμαίου γερουσιαστή. Έγραψε βιβλία περί θυσιών και αστρολογίας και λέγεται ότι ίδρυσε μια σχολή μυστηρίων στην Έφεσο. Ταξίδεψε ευρέως στον πολιτισμένο κόσμο της εποχής του. Οι βιογράφοι έχουν διαφωνήσει πού ή σε ποια ηλικία πέθανε ο Απολλώνιος – ή αν πέθανε ή απλώς «εξαφανίστηκε». Οι θρύλοι αφηγούνται την εμφάνιση του Απολλωνίου μετά θάνατον, θυμίζοντας την ανάσταση του Ιησού. Έχει προταθεί ότι ο Απολλώνιος έγραψε μερικές από τις επιστολές του Παύλου. Οι οπαδοί της θεωρίας ισχυρίζονται ότι ο Απολλώνιος ανασυσκευάστηκε ως Ιησούς κάπου μεταξύ του τέλους του πρώτου αιώνα και της βασιλείας του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου (312-337). [...] Εκτός και αν κάποια μεγάλη ανακάλυψη, συγκρίσιμη με την βιβλιοθήκη στο Ναγκ Χαμαντί, παράσχει στοιχεία, η θεωρία του Απολλωνίου μπορεί να θεωρείται μόνον υποθετική. Σύγχρονες εσωτερικές διδασκαλίες υποστηρίζουν ότι ο Ιησούς μετενσαρκώθηκε ως Απολλώνιος.

Christianity: the One, the Many, σελ. 49-50

ΣΧΟΛΙΟ:
Κατ’ αρχάς ο Μάρκος Αυρήλιος έζησε μετά τον Απολλώνιο και δεν τον είχε ως σύμβουλο. Όσο για την μεγάλη ανακάλυψη, ίσως αυτή να αποδειχθεί η Σινδόνη του Τορίνο.

H αντίληψη του Μεσσία


Κατά την περίοδο που συζητούνταν όλα αυτά, προέκυψε άλλη μια σημαντική πρόκληση για τον μεσσιανισμό από την έκδοση του Βίου Απολλωνίου Τυανέως του Φιλοστράτου από τον Άγγλο θεϊστή Charles Blount. Αυτό το έργο ήταν γνωστό από την αρχαιότητα. Είναι η υποτιθέμενη ζωή ενός παγανιστή συγχρόνου του Ιησού, του Απολλωνίου Τυανέως, ο οποίος έζησε την ίδια ζωή, και του οποίου η σταδιοδρομία, από την γέννηση μέχρι τον θάνατο, συνοδεύτηκε από θαύματα. Μια θρησκεία αναπτύχθηκε γύρω του. Ο Βίος Απολλωνίου του Φιλοστράτου τυπώθηκε αρκετές φορές τον 16ο και 17ο αιώνα χωρίς να προκαλέσει ιδιαίτερο σάλο. Το βιβλίο ήταν αξιοπερίεργο και χρησιμοποιήθηκε από Εβραίους και Χριστιανούς για ανεύρεση πληροφοριών σχετικών με το τι γινόταν σε διάφορα μέρη της Ευρώπης και της Ασίας τους πρώτους αιώνες. Ο Blount, ο πρώτος εκ των Άγγλων θεϊστών, είδε την περίπτωση του Απολλωνίου ως μια καίρια πρόκληση για τον Χριστιανισμό. Πώς θα μπορούσε να πει κάποιος αν ο Απολλώνιος ή ο Ιησούς ήταν ο αληθινός Μεσσίας, αν έζησαν τις ίδιες περίπου ζωές; Η έκδοση του Blount είναι περισσότερο σημειώσεις και ερωτήσεις παρά κείμενο, και περιλαμβάνει έναν συναρπαστικό διάλογο μεταξύ ενός Εβραίου και ενός Μουσουλμάνου σχετικά με τα πλεονεκτήματα της θεώρησης του Απολλωνίου ως μεσσία ή απατεώνα.

Μετά τον Blount προέκυψε μια πραγματική ανάγκη μεταξύ των Χριστιανών διανοουμένων να αντικρούσουν τον πιθανό σκεπτικισμό περί μεσσιανισμού, και να δείξουν ότι ήταν λογικό να καταταχθούν ο Απολλώνιος (και ο Σαμπατάι Σεβί) στους απατεώνες, επιμένοντας συγχρόνως ότι η περίπτωση του Ιησού ήταν τελείως διαφορετική, και δεν πρέπει να αμφισβητείται λόγω των άλλων περιπτώσεων. Η Biographia Britannica λέει για τον Blount:

«To 1680, τύπωσε το έργο που θα τον έκανε περισσότερο γνωστό στον κόσμο, τον Βίο Απολλωνίου Τυανέως, το οποίο σύντομα αποσιωπήθηκε, και μόνον μερικά αντίτυπα εστάλησαν στο εξωτερικό. Θεωρήθηκε ως η πιο επικίνδυνη απόπειρα που είχε γίνει ποτέ κατά της Αποκαλυφθείσας θρησκείας σ’ αυτήν την χώρα, και δικαίως, φέρνοντας στα μάτια κάθε Άγγλου αναγνώστη μια πληθώρα γεγονότων και συλλογισμών, ευλόγων από μόνα τους, και την σοφιστεία για την οποία μόνον μορφωμένοι άνδρες μπορούν να είναι κατάλληλοι κριτές.»

Στο A Dissertation on the Life on Apollonius Tyanaeus, ο αββάς C. F. d’ Houtteville λέει, «είναι λυπηρό όταν οι Πολυμαθείς όλων των άλλων Εθνών έχουν εγκαταλείψει τον Απολλώνιο, μόνον η Αγγλία βρίσκεται να τον προστατεύει – και μεταξύ όλων των μεταφράσεων του έργου, μόνον η αγγλική βαρύνεται με μια γραμμή εναντίον του Χριστιανισμού». Η περίπτωση του Απολλωνίου απετέλεσε θέμα συζήτησης και αντιπαράθεσης καθ’ όλο τον 18ο αιώνα από θεϊστές και πιστούς. [...]

Η ανάπτυξη μεγάλων χιλιετιστικών και μεσσιανικών προσδοκιών και κινημάτων τον 17ο αιώνα, η ανάμιξη ορισμένων ιουδαϊκών απόψεων με χριστιανικές και η αναμέτρηση της χριστιανικής ιστορίας μ’ εκείνη του Απολλωνίου Τυανέως, όλα, όταν τεθούν εντός των γενικών σκεπτικιστικών συζητήσεων της εποχής, συνεισέφεραν στην προετοιμασία του εδάφους για τον θρησκευτικό σκεπτικισμό του Διαφωτισμού.

Richard Popkin

Παρασκευή, 28 Μαρτίου 2014

Έντουαρντ Γκίμπον και Απολλώνιος




Σε αρκετές σελίδες αναπαράγεται το παρακάτω σχετικά με τον Απολλώνιο:

«Ο Έντουαρντ Γκίμπον, αλλά και συγγραφείς του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης, διατύπωσαν την άποψη ότι ο Ιησούς δεν ήταν άλλος από τον Απολλώνιο τον Τυανέα.»

Πρόκειται για αστικό μύθο. Αυτό που έχει γράψει ο Γκίμπον είναι το εξής:

«Apollonius of Tyana was born about the same time as Jesus Christ. His life (that of the former) is related in so fabulous a manner by his disciples, that we are at a loss to discover whether he was a sage, an impostor, or a fanatic.»

Δεν υπάρχει λοιπόν απόπειρα ταύτισης Απολλωνίου-Ιησού από τον Γκίμπον.